fbpx

Ciąża, urlop i co dalej… czyli mama powracająca na rynek pracy

Biuro Rachunkowe Kwapisz
20 listopada 2018

Wiele mam po przerwie w pracy związanej z urodzeniem dziecka boryka się z  wątpliwościami i problemami przed powrotem do aktywności zawodowej. Jedną z najczęściej pojawiających się rozterek jest ta związana z opieką nad  dzieckiem dlatego mamy po urlopie macierzyńskim korzystają z urlopu wychowawczego, na którym mogą przebywać przez kolejne 36 miesięcy.

 

Urlop macierzyński

Rodzicom dzieci urodzonych po 17 czerwca 2013 roku przysługuje rok urlopu z zasiłkiem macierzyńskim. Składa się na to 20-tygodniowy urlop macierzyński. Po porodzie matka  musi wykorzystać 14 tygodni urlopu, z którego nie może zrezygnować. Kolejne 6 tygodni może wykorzystać ubezpieczony ojciec a kobieta wrócić do pracy.

Gdy urodzi się więcej dzieci, np. bliźniaki, to i urlop macierzyński jest dłuższy niż 20 tygodni. Przy bliźniakach trwa 31 tygodni. Przy trojaczkach – 33 tygodnie. Czwórka dzieci to już 35 tygodni macierzyńskiego, a piątka i więcej – 37 tygodni. Wydłuża się też dodatkowy urlop macierzyński. Przy mnogim porodzie trwa 8 tygodni. Przyszła mama może zacząć korzystać z urlopu macierzyńskiego już na 6 tygodni przed porodem.

Mama, która przebywa  na urlopie macierzyńskim, dodatkowym urlopie macierzyńskim lub urlopie rodzicielskim, obejmuje  szczególna ochrona przed zwolnieniem z pracy. Pracodawca nie może wypowiedzieć jej umowy, rozwiązać jej czy też dokonać wypowiedzenia zmieniającego w okresie wymienionych urlopów. Wyłączyć tu należy szczególne sytuacje, które dopuszcza Kodeks Pracy ale o nich będzie wspomniane później.

 

Kilka słów o urlopie wychowawczym

Kobiety, które przed zajściem w ciąże były zatrudnione na podstawie umowy o pracę przez co najmniej 6 miesięcy (staż wlicza się w czas urlopu macierzyńskiego) po ukończonym urlopie macierzyńskim mogą skorzystać z urlopu wychowawczego. Należy wspomnieć, że z urlopu również skorzystać może tata co w ostatnim czasie staje się bardzo powszechne.

Co ważne w czasie, gdy rodzic przebywa na urlopie wychowawczym, chronią go określone przepisy prawne. Wedle nich pracodawca nie ma w tym czasie prawa rozwiązać stosunku pracy (o ile ten sam nie wygaśnie lub też firma nie ogłosi upadłości/likwidacji). Okres ten wliczany jest do emerytury, jednak jest bez składkowy i nie wlicza się go do stażu pracy. Rodzic jest objęty ubezpieczeniem społecznym z budżetu państwa, a ponadto ma prawo do podjęcia w tym czasie pracy zarobkowej na niepełnym etacie u innego pracodawcy. Po ukończeniu urlopu pracodawca musi przyjąć pracownika z powrotem na to samo lub inne stanowisko, ale z nie mniejszym wynagrodzeniem niż przed urlopem.

Maksymalny wymiar urlopu wychowawczego to 3 lata, i można go wykorzystać do ukończenia przez dziecko 5-go roku życia.

Nie ma obowiązku od razu decydować o tym, czy będzie się korzystać z urlopu wychowawczego przez pełne 3 lata. Urlop można podzielić na maksymalnie 4 części. Poszczególne części można wykorzystywać na zmianę z ojcem dziecka.

Kodeks Pracy gwarantuje także to, iż po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca dopuści młodą mamę do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe – na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu z wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałaby gdyby nie korzystała z urlopu (art. 186). Mimo tego, powrót do pracy nie jest łatwym zadaniem.

Jeśli mama nie chce brać urlopu wychowawczego, ale sytuacja w jakiej się znajduje uniemożliwia powrót do pracy na pełny etat może rozważyć obniżenie wymiaru etatu.

Zgodnie z Kodeksem Pracy, w okresie w którym kobieta może  korzystać z urlopu wychowawczego ale tego nie chce wówczas może  złożyć pisemny wniosek o obniżenie wymiaru etatu. Taka sytuacja może mieć miejsce jeśli w ogóle nie korzystała z urlopu wychowawczego lub jeśli wykorzystała go jedynie w części i formalnie ma możliwość korzystać z niego nadal). Rozmiar etatu po zmniejszeniu nie może być niższy niż 1/2. W praktyce często spotykany wymiar to 3/4, 3/5 a nawet 7/8 etatu.

 

Powrót do pracy

Szczególna ochrona w przypadku zmniejszenia etatu

Jeśli mama zdecyduje się na zmniejszenie etatu, będzie przysługiwać jej z tego tytułu tzw. “ochrona zatrudnienia”. 

Kodeks pracy określa, iż w okresie 12 miesięcy od dnia złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy (lub do dnia powrotu do nie obniżonego wymiaru etatu, jeśli obniżenie dotyczyć będzie krótszego okresu niż 12 miesięcy), pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę.

Wyjątkiem będzie ogłoszenie upadłości lub likwidacji zakładu pracodawcy albo sytuacja uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Pracodawca może wręczyć takie wypowiedzenie np. wtedy, gdy pracownik naruszy podstawowe obowiązki pracownicze, popełnieni w czasie trwania umowy o pracę przestępstwo, które uniemożliwi dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku (jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem) czy też wtedy, gdy pracownik ze swojej winy utracił uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Kiedy minie  “ochronnych miesięcy”, można nadal korzystać z obniżonego wymiaru etatu, ale osoba nie będzie już objęta szczególną ochroną.

Warto skorzystać ze strony www.rodzicielski.gov.pl  tutaj wiele ciekawych informacji dla rodziców.

 

Poszukiwanie oraz wskazówki w poszukiwaniu pracy….

Często wiele  kobiet nie może skorzystać z przysługujących im urlopów po urodzeniu dziecka z wielu powodów. Zdarza się, że w czasie urlopu macierzyńskiego, który od 17 czerwca 2013 roku trwa 12 miesięcy wygasa umowa lub też rozwiązanie jej następuje w szczególnych przypadkach:

  • upadłość lub likwidacja zakładu pracy,
  • rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 kp) – warunkiem jest uzyskanie zgody organizacji związkowej,
  • szczególnych zasad rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (określa je tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych)

Dla mam, które będą jednak zmuszone lub też będą czuły potrzebę powrotu do aktywności zawodowej chcemy przedstawić kilka rad i wskazówek.

 

Karmienie piersią w pracy

Powrót do pracy nie wiąże się z koniecznością odstawienia dziecka od piersi.

Zgodnie z art. 187 §  Kodeksu Pracy pracownica karmiąca piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy, a jeżeli pracownica karmi piersią więcej niż jedno dziecko – do dwóch 45-minutowych. Przerwy te mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.

Żaden z przepisów prawa nie wymaga przedstawienia przez pracownicę zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że karmi ona dziecko piersią (tak jak ma to miejsce w przypadku stwierdzenia stanu ciąży – por. art. 185 § 1 k.p.). Udzielenie pracownicy przerw (lub przerwy) na karmienie piersią powinno więc nastąpić na podstawie jej oświadczenia. Należy jednak pamiętać, że pracownica powinna być w każdym momencie gotowa udowodnić, że rzeczywiście przysługuje jej uprawnienie do korzystania z przerw na karmienie piersią pod rygorem uznania, że takie prawo jej nie przysługuje. Konsekwencją jest natomiast to, że za czas przerwy nie jest jej należne wynagrodzenie, a nawet, że jej nieobecność w pracy była nieusprawiedliwiona. Uzyskanie stosownego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że pracownica karmi piersią leży więc przede wszystkim w interesie samej pracownicy. Powyższa sytuacja nie dotyczy kobiet zatrudnionych na czas krótszy niż 4 godziny.

Kiedy już sytuacja jest oczywista i decyzja podjęta o powrocie na rynek pracy należy podjąć kilka kroków aby maksymalnie wykorzystać wszelkie możliwości w poszukiwaniu pracy. Dotyczy sytuacji, w których nie możliwy jest powrót do poprzedniego pracodawcy.

Urząd Pracy

Pierwszy krok jaki powinna poczynić bezrobotna mama to rejestracja w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Po pierwsze jest to instytucja, która pomaga w szukaniu pracodawcy. Po drugie oferuje inne wsparcie jak np. podnoszenie kwalifikacji czy staż i po trzecie zapewnia mamie oraz jej dziecku jeśli ona wyrazi taką potrzebę ubezpieczenie zdrowotne zapewniające dostęp do publicznej służby zdrowia.

Przede wszystkim przy rejestracji w PUP bezrobotnej mamie zostanie ustalony tzw. „profil pomocy”. Po indywidualnym określeniu przez doradcę klienta zakresu pomocy, jakiej wymaga bezrobotny, ustalany będzie dla niej jeden z 3 profili pomocy.

Ustawa z dn. 14.03.2014 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 598), zwanej dalej „nowelizacją”, które wprowadziły szereg zmian w dotychczasowych regulacjach dotyczących polityki rynku pracy. wprowadziła nowe narzędzia wspierające tworzenie miejsc pracy i powrót do zatrudnienia osób bezrobotnych, w tym dla powracających na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka:

  • doradztwo zawodowego połączone z przygotowaniem Indywidualnego Planu Działania
  • poradnictwo psychologiczne
  • pośrednictwo pracy
  • szkolenia, kursy, studia podyplomowe
  • staże, praktyki zawodowe
  • subsydiowanie zatrudnienia, czyli pokrycie części lub całości kosztów wynagrodzenia
  • bon na zasiedlenie, czyli dofinansowania kosztów związanych z przeprowadzką do innej miejscowości, w której udało się znaleźć pracę
  • wsparcie finansowe na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej, w formie bezzwrotnej, połączone ze wsparciem doradczo-szkoleniowym dla osób bezrobotnych.
  • młode mamy, które znalazły zatrudnienie będą mogły natomiast skorzystać z preferencyjnych pożyczek.

Więcej ciekawych i pomocnych informacji na tematy zatrudnienia i podnoszenia kwalifikacji oraz można znaleźć na stronie zielonalinia.gov.pl  oraz oferty.praca.gov.pl  – polecam.

 

Zdeterminowana mama

Mama, która bardzo chce spełniać się zawodowo a nie ukończyła 30 lat i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy może skorzystać z bezpłatnych praktyk. O co chodzi?

28 sierpnia 2009 roku weszła w życie ustawa o praktykach absolwenckich, która umożliwia pracodawcom angażowanie praktykantów na podstawie nowej umowy cywilnoprawnej – umowy o praktykę absolwencką.Jest to  forma dająca szansę dla osób, które nie posiadają już statusu studenta.

Praktykantem może zostać osoba, która ukończyła co najmniej gimnazjum i w dniu rozpoczęcia praktyki nie miała 30 lat.  Jeżeli praktykant w trakcie praktyki będzie obchodził 30. urodziny – praktyka nie zostaje przerwana i dana osoba może ją kontynuować do zakończenia umowy. Absolwent może być także zatrudniony najpierw na podstawie umowy o pracę np. u innego pracodawcy, a następnie u kolejnego – na podstawie umowy o praktyki absolwenckie. Umowa ta jest bowiem znacznie tańszą alternatywą umowy o pracę na okres próbny. Aby zostać praktykantem, nie trzeba mieć polskiego obywatelstwa. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy stosuje się również do osób, które posiadają świadectwo ukończenia szkoły za granicą, równorzędne świadectwu ukończenia polskiego gimnazjum.

Czas trwania praktyki u jednego „pracodawcy” nie może przekroczyć w sumie 3 miesięcy. Możliwe jest zawarcie kilku kolejnych umów z praktykantem, jeśli ich łączny okres obowiązywania nie przekroczył 3 miesięcy. Praktyka może być odbywana zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie – zależy to od woli stron umowy. Praktykanta absolwenta można legalnie zatrudnić na podstawie umowy o praktyki absolwenckie na 3 miesiące za darmo. Jeśli pracodawca zdecyduje się go wynagradzać, od wynagrodzenia praktykanta należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Przepisy nie wymagają natomiast opłacania składek ZUS. Jeżeli jest odpłatna, to wynagrodzenie praktykanta nie może przekroczyć 2-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Dla kobiet zdeterminowanych, ambitnych i  chcących podjąć pracę taka forma może być nawiązaniem relacji z potencjalnym pracodawcą co z czasem może przerodzić się w dalszą współpracę na lepszych warunkach i dających szansę na przyszłość. Dlatego jeśli sytuacja pozwala warto rozważyć takie rozwiązanie.

Oczywiście jest wiele innych form w poszukiwaniu pracy przedstawione zostały te najbardziej powszechne.

Projekty, inicjatywy, grupy społecznościowe dla mam

Problem związany z powrotem kobiet po urodzeniu dziecka na rynek pracy stał się bardzo powszechny. Pracodawcy ,,boją” się zatrudniać młode mamy z wielu przyczyn jak na przykład takich, że będą często korzystały ze zwolnień czy też są mniej atrakcyjnymi pracownikami.

Naprzeciw takiemu podejściu wychodzą różne grupy społecznościowe tworzące wiele inicjatyw. Wiele pomocnych i motywujących informacji można znaleźć tutaj: mamopracuj.pl

Warto wspomnieć o prywatnych żłobkach i przedszkolach, które także wychodzą naprzeciw sytuacji na rynku pracy, a także są wsparciem dla rodziców których czas pracy często ulega zmianie. Wówczas prywatne instytucje starają się przystosować dając elastyczny czas opieki nad dziećmi.

Również w tym miejscu warto wspomnieć o możliwości skorzystania ze środków Unii Europejskiej, która także oferuje programy dla kobiet powracających na rynek pracy. Szczegółowe informacje można zobaczy na stronie: Fundusze Europejskie dla Mam.

Innym rozwiązaniem jest realizacja we własnym biznesie przez założenie działalności gospodarczej. Może to być rozwiązanie dające spełnienie marzeń, rozwoju a także niezależności finansowej. Oczywiście służymy pomocą w udzieleniu wszelkich pomocnych informacji czy dopełnieniu formalności 🙂

Dla mam, które nie mogą wrócić do pracy na pełny etat a tym samym godzić rolę mamy z pracą również mamy kilka propozycji:

  • BLOG – dla interesujących się określonym tematem oraz mających  wiedzę, lubiących dzielić się nią z innymi.  Wartościowe treści pozwolą pozyskać reklamodawców, dzięki którym można zarabiać. Własny blog daje możliwości realizowania zawodowego.
  • RĘKODZIEŁO – dla kobiet lubiących tworzyć coś z niczego. czego nie ma nigdzie indziej.  Unikatowe egzemplarze stanowiące ręczną manufakturę są obecnie bardzo modne.
  • OPIEKA NAD DZIECKIEM  – mama opiekująca się własnym dzieckiem i czująca się na siłach, może wziąć pod opiekę kolejnego szkraba. Pozyskanie kolejnego podopiecznego może być proste z pomocą portali społecznościowych jak facebook.
  • COPYWRITING – dla mam znających zasady i kryteria tworzenia treści na zamówienie ta forma zarobkowa może być świetnym rozwiązaniem. Zleceń można szukać indywidualnie lub przez specjalne platformy dla copywriterów.
  • GRAFIKA, PROGRAMOWANIE – potrafisz tworzyć ulotki, wizytówki, logotypy czy pisać programy komputerowe? Możesz robić to w domu! W internecie istnieje wiele grup, w których coraz częściej, ktoś szuka osoby do wykonania tego typu projektów czy zleceń.
  • SOCIAL MEDIA – jeśli mama posiada, wiedzę może prowadzić profile, ustawiać reklamy czy zajmować się kompleksową obsługą fanpage.
  • WIRTUALNA ASYSTENTKA – coraz powszechniejszym są tego typu rozwiązania, idealne dla mam opiekujących się swoim maluszkiem. Pomoc on-line w prowadzeniu biura? Bardzo dobra alternatywa zarówno dla pracodawcy jak i mamy.
    …i wiele, wiele innych w zależności od wizji, możliwości oraz kreatywności kobiety.

Od lat wiadomo, że rola matki i pracownika nie jest łatwą rolą, co przyczynia się do powstawania barier w pogodzeniu roli kobiety – matki z rolą kobiety – pracownika. Często kobieta, zanim zajdzie w ciążę rozważa co wybrać macierzyństwo czy pracę zawodową – nie powinno być to kwestią wyboru, rodzących się przeszkód czy barier lecz oczywistym rytmem życia nie ograniczającym w drodze rozwoju rodzica.

Cyt. Pracodawcy nieprzychylnie spoglądają na zatrudnienie młodych matek. Niechętnie widzą w zespole matkę małych dzieci. Ich obawy wiążą się z pójściem na zwolnienie lekarskie czy też że nie będzie dyspozycyjna według jego oczekiwań – mówi Iwona, mama 5-letniej Leny i 2 – letniego Wiktora, która jak wiele kobiet, obawia się, że szefowie firm zawsze będą niechętni mamom, które rodząc dzieci mają lukę w pracy zawodowej.

W tym miejscu warto też nadmienić, że coraz więcej firm wprowadza rozwiązania, które ułatwiają życie pracujących rodziców. Coraz częściej spotykamy się ze zrozumieniem pracodawców dla pracujących matek, że połączenie życia rodzinnego i pracy jest trudne. Wiele firm udowadnia, że jednak nie musi być to uciążliwe.

Wiele firm wprowadza wewnętrzne udogodnienia w formie: udostępnienia narzędzi do pracy w domu, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowe bony za urodzenie dziecka, możliwość elastycznego trybu pracy przez określony czas, wyprawki dla dziecka od firmy, stworzenie warunków do przychodzenia do pracy z dzieckiem (oczywiście nie wszystkie branże mogą taką sytuację przyjąć), gwarancja powrotu na miejsce pracy, w dużych firmach korporacjach tworzy się żłobki. To kilka przykładów w jaki sposób pracodawcy dają możliwość swoim pracownikom. Warto zauważyć, że pracownik dostając szansę, komfortową sytuację będzie wdzięczny a co za tym idzie zmotywowany i efektywny i będzie się starał być niezawodny.

Takie postępowanie ma na celu poparcie kobiet, które wahają się z podjęciem decyzji o zajściu w ciąże. Dzięki temu pracodawcy pokazują że urodzenie dziecka jest mile widziane, bo przecież kobiety są bardzo często bardzo dobrze wykształcone oferują dużą widzę czy i nie ma żadnych przeciwwskazań żeby nie mogły robić kariery zawodowej.

Do pracodawców

Apelujemy do pracodawców aby nie bali się zatrudniać młodych matek. Są one często pracownikami bardzo efektywnymi ponieważ zależy im na utrzymaniu i wychowaniu swoich pociech, mają cel i misję. Kolejnym ważnym argumentem broniącym mamy jest to, że zostawiając dziecko na czas pracy często są pracownikami bardziej wydajnymi i zdyscyplinowanym ponieważ motywuje ja szybki powrót do swojej pociechy, która czeka. Zatem jest to grupa pracowników o szczególnych potrzebach i motywacjach, która pracę swą szanuje szczególnie. Nie powinny one czuć się gorszą grupą.

 

Do mam

Mamo pamiętaj!

Szczęśliwa mama to szczęśliwe i radosne dziecko.

Dlatego należy rozważyć swoją sytuację rodzinną, potrzeby intelektualne i rozwojowe i podjąć działania ukierunkowane z myślą o sobie i dziecku.

 




Specjalista ds. księgowości Marta Berłowska Biuro Rachunkowe Kwapisz

 

Autor:
Marta Berłowska

Specjalista ds. księgowości


Facebook