Opodatkowania w rolnictwie – wyjaśnienie problematyki cz. 3

Biuro Rachunkowe Kwapisz
31 maja 2019

Opodatkowania w rolnictwie – wyjaśnienie problematyki związanej z prowadzeniem przez rolnika działalności rolniczej oraz świadczenia usług rolniczych w odniesieniu do prawa podatkowego.

Jak rozlicza się osoba prowadząca działalność będąca rolnikiem

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów ustawy nie stosuje się do działalności rolniczej.
Dochodów ze sprzedaży produktów rolnych nie powinno się uwzględniać w rozliczeniach podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik płaci z tego tytułu podatek rolny.

Fakt, iż podatnik jest równolegle podatnikiem VAT nie ma w tym przypadku znaczenia. Jeśli chodzi natomiast o rozliczanie podatku VAT ze sprzedaży produktów rolnych razem ze sprzedażą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jest to po spełnieniu określonych warunków możliwe.
Rolnik musi złożyć wtedy rezygnację ze zwolnienia, o ile spełnia warunki wymienione w art. 43 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług (sprzedaż produktów rolnych w poprzednim roku podatkowym na kwotę wyższą niż 20 000 zł). Podatnik powinien przed rezygnacją prowadzić ewidencję sprzedaży produktów rolnych co najmniej 3 miesiące przed rezygnacją. Gdy rolnik jest już zarejestrowany, jako czynny podatnik VAT z innego tytułu nie dokonuje oczywiście rejestracji po raz drugi tylko składa aktualizację deklaracji VAT-R, podając w niej rezygnację ze zwolnienia z zakresu dotyczącej rolnika ryczałtowego. Podatnik będzie w takiej sytuacji zarejestrowany raz i na deklaracjach VAT będzie ujmowana łącznie sprzedaż z działalności gospodarczej i rolniczej.

Jak rozdzielić działalność rolniczą od pozarolniczej

Zagadnienie dotyczy rolników łączących różne rodzaje działalności. Rolnik ryczałtowy może być – w pozostałym zakresie swojej działalności – podatnikiem VAT czynnym. Jest to specyficzny przypadek, w którym jeden podmiot może łączyć dwa statusy – podatnika VAT zwolnionego jako rolnik ryczałtowy  i jednocześnie podatnika VAT czynnego. Wówczas jednak powstaje problem jak rozdzielić oba rodzaje działalności i jaki to ma wpływ na przysługujące prawo do odliczenia podatku VAT.

Rolnik łączący oba statusy tj. rolnika ryczałtowego i czynnego podatnika VAT lub odwrotnie rolnika-czynnego podatnika VAT (w zakresie gospodarstwa rolnego), korzystającego ze zwolnienia w odniesieniu do pozostałej pozarolniczej działalności rolniczej, w pierwszej kolejności musi umieć prawidłowo rozdzielić obie działalności. Nie ma problemu, jeżeli rolnik ryczałtowy otworzy działalność w zakresie świadczenia np. usług fryzjerskich i w tym zakresie wybierze opodatkowanie. Każdy nawet początkujący podatnik poradzi sobie wtedy z prawidłowym rozdzieleniem uzyskiwanych przychodów i kosztów z poszczególnych rodzajów działalności. Problem pojawia się przy działalności pozarolniczej pozornie tożsamej z działalnością rolniczą.

Przykład

Rolnik ryczałtowy posiada dwa stada bydła, oba są zarejestrowane w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednak sprzedaż ze stada I jest sprzedażą z gospodarstwa rolnego, natomiast sprzedaż ze stada II jest sprzedażą z działalności gospodarczej w zakresie skupu i sprzedaży bydła. Sprzedaż ze stada I jest sprzedażą zwolnioną, ponieważ rolnik nie wybrał rezygnacji ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, natomiast sprzedaż ze stada II podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ podatnik wybrał rezygnację ze zwolnienia w zakresie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Pierwsze stado zostało nabyte w celu hodowli, a następnie sprzedaży, natomiast drugie stado wyłącznie w celu sprzedaży. Bydło z pierwszego stada jest sprzedawane po upływie 1 roku, a z drugiego stada – po 1-3 dniach od zakupu.

Jak wynika z przykładu, w zależności od sposobu dokonanego podziału sprzedaż z jednej działalności jest zwolniona (stado I – działalność rolnicza), natomiast sprzedaż z drugiej podlega opodatkowaniu (stado II – pozarolnicza działalność w zakresie handlu).

Czym kierować się przy wyznaczaniu podziału między rodzajami działalności?

W pierwszej kolejności, w przypadku wyżej opisanym, konieczne jest zdefiniowanie pojęć „chów” i „hodowla”.

Chów to – zapewnienie zwierzętom użytkowym i hodowlanym prawidłowych warunków bytowania i rozwoju, dzięki którym możliwy jest pełny rozwój pożądanych cech. Obejmuje czynności takie jak karmienie i pielęgnacja, związane z utrzymaniem zwierząt od czasu ich nabycia – zwykle młodych osobników – do czasu uzyskania przez nie oczekiwanych cech użytkowych. Odchowane zwierzęta mogą być użytkowane do produkcji (mleko, wełna, jaja), jako surowiec do produkcji (mięso, skóra), jako siła robocza (np. koń, muł, osioł) lub zwierzęta domowe (pies, kot) (źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia).

Hodowla zwierząt to – zgodnie z ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, zespół zabiegów zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich, selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu (źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia).

W tym momencie można odwołać się do definicji działalności rolniczej z ustawy o VAT.

Z definicji działalności rolniczej wynika, że w kontekście powyższego przykładu, sprzedaż ze stada I jest prawidłowo kwalifikowana jako zwolniona, ponieważ bydło z tego stada zostało przez rolnika wyhodowane, co w rozumieniu definicji stanowi działalność rolniczą. Natomiast sprzedaż ze stada II nie wchodzi w zakres działalności rolniczej, ponieważ bydło z tego stada zostało nabyte wyłącznie w celu odsprzedaży, a nie w celu jego hodowania czy chowu.

Jak rozliczyć podatek VAT naliczony.

W momencie nabycia towarów lub usług podatnik powinien dokonać kwalifikacji wydatków do określonych rodzajów sprzedaży, z którymi zakupy te są związane. Najistotniejszym bowiem warunkiem, umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. W przypadku zakupów, których nie można jednoznacznie przypisać tylko do określonego rodzaju działalności (opodatkowanej, zwolnionej lub nie podlegającej opodatkowaniu), podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w cenie ich zakupu w pełnym zakresie, lecz w takiej części, w jakiej zakupy te wiążą się z czynnościami opodatkowanymi.

W powyżej opisanym przykładzie podatnik prowadzi równolegle działalność rolniczą (w zakresie chowu lub hodowli jednego stada bydła w celu sprzedaży) oraz pozarolniczą działalność gospodarczą (w zakresie handlu dotyczącego drugiego stada bydła). Taka kwalifikacja prawnopodatkowa potwierdza prawo podatnika do zachowania statusu rolnika ryczałtowego (zwolnionego) w odniesieniu do pierwszej kategorii działalności, przy jednoczesnym obowiązku rozliczania podatku od towarów i usług na zasadach ogólnych z tytułu działalności handlowej.

Jak jednak rozliczyć podatek VAT naliczony z faktur zakupu towarów i usług dokonanych na oba rodzaje działalności? Odnosząc się do zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazać należy, że w przypadku gdy środki trwałe, są wykorzystywane tylko i wyłącznie do prowadzenia opodatkowanej działalności handlowej, podatnik ma prawo do odliczenia 100% podatku naliczonego od ich zakupu.

W sytuacji jednak, gdy te same środki trwałe są również wykorzystywane do zwolnionej działalności rolniczej (na co może wskazywać prowadzenie przez podatnika działalności rolniczej w zakresie chowu i hodowli bydła), winien podatnik – w razie niemożności bezpośredniego przypisania podatku naliczonego do poszczególnych kategorii działalności – zastosować proporcję, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy.

Pierwsza część artykułu:  Opodatkowanie w rolnictwie- wyjaśnienie problematyki cz. 1 
Druga część artykułu:  Opodatkowania w rolnictwie – wyjaśnienie problematyki cz. 2




Specjalista ds. księgowości Marta Berłowska Biuro Rachunkowe Kwapisz

 

Autor:
Marta Berłowska

Specjalista ds. księgowości


Facebook